اخبار و مقالات

آخرین تحولات بهروفران و صنعت چاپ

ترام و نقش آن در چاپ(قسمت اول)

شکل ترام:

احتمالاً شکل ترام نکته ای است که کمتر به آن توجه می شود . طراحان، کار اسکن تصاویر خود را انجام داده وعکس را در طرح خود می گنجانند . کار نهایی را آماده کرده و به لیتوگرافی تحویل می دهند. ممکن است فیلم و به دنبال آن زینک مورد نظر را نیز کنترل کنند اما تقریبا هیچگاه شکل ترام را برای لیتوگرافی مشخص نمی کنند. البته لیتوگرافان حرفه ای ، میدانند که شکل ترام را بر اساس نوع چاپ و نوع کار چگونه انتخاب می کنند. اما این نکته ای است که طراحان و ناظران چاپ نیز بایستی از آن آگاهی  داشته باشند. اشکال مختلف ترام با تنوع بسیار، مثلاً دایره ، مربع ، لوزی ،لانه زنبوری ،فانتزی و... وجود دارد.

 اما همه آنها برای هر کار چاپی مناسب نیستند. در کار چاپ افست ، معمولا از ترام مربع استفاده می شود. چرا که به دلایل بصری ، این ترامپ واضح تر دیده میشود و در چاپ افست مناسبترین است. اما ترام بیضی در محدوده midtone ظرافت خاصی به تصویر می دهد. بنابراین شاید مناسب باشد که برای چاپ تصویر و چهره و نقاشی های ظریف از ترام بیضی استفاده کرد. ترام های دیگر معمولاً در چاپ هلیوگراور ... کاربرد دارد. وقتی به ترام های چاپ افست روی زینک دقت کنید متوجه خواهید شد که در نقاط تیره ، ترامها درشت تر شده و در نقاط روشن ، ترام  ریزتر است. اما در چاپ هلیوگراور اندازه ترام ها در همه جای سیلندر هلیو یکی و تاریک و روشنی طرح با تغییر در میزان گودی ترام ها ایجاد می گردد. بنابراین در می یابیم که شکل ترام در چاپ های گوناگون ، متفاوت است.

زاویه ترام:

در چاپ برای اینکه رنگ ها درست روی هم قرار گرفته و یک کاررنگی را درست نمایش دهند،بایستی ترام گذاری صورت گیرد، این ترام ها بایستی در زوایای مختلف نسبت به هم قرار گیرند. همان طور که می دانید یک کار رنگی با چهار رنگ CMYK  ساخته می شود. اما چنانچه زاویه ترام هر چهار رنگ CMYK  یکی باشد ، آنچه که دیده می شود ، از زیبایی کامل برخوردار نیست. درست به همین دلیل است که زوایای مختلف ترام ایجاد گردیده تا همنشینی رنگ های CMYK به درستی صورت گرفته و چاپ زیبایی از یک کار به بار بنشیند. قبل از آنکه به زوایای استاندارد رنگ های  CMYK  پردازیم ، چند نکته قابل ذکر است. نکته اول اینکه از نظر بصری و بر اساس اعصاب بینایی زاویه 45 درجه کمترین دید و90 یا صفر درجه و بیشترین زاویه دید را به ما دهد. مثلاً لوزی به دلیل اینکه قطر های آن زاویه 90 درجه با هم میسازند نسبت به مربع که قطر های آن زاویه 45 درجه می سازند بهتر و زودتر دیده می شود .از طرفی دیگر چنانچه اختلاف زاویه دو ترام مختلف کمتر از 30 درجه باشد ، حالتی خاص در چاپ پدید می آید که به آن پیچازی  می گویند .در این وضعیت لطافت کار رنگی از بین رفته و پیچش های متعددی در کار چاپی دیده می شود.  بنابراین در این جا بایستی این دو نکته را مد نظر داشت و بر اساس این اطلاعات باید زاویه ترام مناسب را به هرکدام از رنگهای CMYK  اختصاص داد. بر اساس دانسیته های فوق زوایای ترام استاندارد برای چاپ افست و بسیاری از انواع دیگر چاپ به صورت K=45 Y=0 M=75 C=15 در نظر گرفته شده است. دقت در زاویه دادن به ترام ها حائز اهمیت است . رنگ مشکی یا K به دلیل اینکه بیشتر از همه رنگ ها قابل دیدن است در زاویه 45 درجه  که کمتر به چشم می آید قرار داده شده است و رنگ زرد در زاویه صفر یا 90 درجه که بیشتر به چشم می آید قرار داده شده است.این نوع زاویه ترام باعث میگردد که مساله حد اقل اختلاف زاویه دو ترام که 30 درجه است رعایت شود . تنها رنگ زرد است که با دو رنگ C و M  اختلاف 15 درجه ای یعنی کمتر از 30 درجه دارد که البته به دلیل کمرنگ بودن رنگ زرد مسئله پیچازی پیش نمی آید .

گاهی برای انواع دیگر چاپ زاویه ترام ها را کمی تغییر می دهند تا حالت مناسب تری برای آن نوع چاپ ایجاد گردد. مثلا در چاپ افست رول،گاهی به شکل K=15 Y=0 M=45 C=75 تغییر میکنند. اکنون با دانستن این اطلاعات ، به نکات جالب توجه دیگری دست می یابیم. در یک کار چاپ دو یا سه رنگ که به شکل تفکیکی چاپ می گردد ، در انتخاب رنگها و زوایای ترام دقت لازم را داشته باشید . مثلا از زینک زرد برای چاپ رنگ تیره به همراه رنگ های تیره دیگر استفاده نکنید. زیرا احتمال پیچازی وجود خواهد داشت. البته این مسئله در حالتی است که  رنگهای تفکیکی  در جایی با هم به شکل ترام ترکیب شوند وگرنه چنانچه در همه جای کار چاپی رنگ ها  به شکل تفکیکی چاپ کردند اشکالی ایجاد نخواهد شد .

دقت ترام :

 دقت ترام همان ریزی و درشتی ترام است که برحسب خط بر سانتیمتر lpc یا خط بر اینچ lpi  بیان می شود . هرچه بیشتر باشد ترام ریزتر است . یعنی تعداد خط بیشتری در یک اینچ جا می گیرد و هر چه کمتر باشد ترام درشت تر است. کنترل و کار با ترام های درشت تر ساده تر است اما جزئیات در چاپ با ترام های درشت تر دیده نمی شود . برای چاپ های مختلف  اندازه ترام متفاوت است. در چاپ افست معمولا از150-200 lpi چاپ صورت می گیرد.اما میزان انتخاب اندازه ترام  به موارد متعددی بستگی دارد .از جمله نوع ماشین چاپ ، کاغذ مورد استفاده ، مرکب چاپ و عوامل بسیاری دیگر. بنابراین بالا رفتن lpi با وجود آنکه دقت کار را بیشتر می کند اما گاهی به دلیل ناتوانی ماشین چاپ یا نوع کاغذ  دقت لازم انتقال نمی یابد. بنابراین انتخاب مناسب اندازه ترام به کار چاپی لطافت لازم را خواهد داد.

 بسته به کار شما و نوع کاغذی که جهت چاپ استفاده می کنید و میزان جذب رنگ در آن ، اندازه ترام متفاوت است. مثلا در چاپ سیلک چون دقت کار پایین است ترام جهت خروجی فیلم ،درشت انتخاب می گردد. مثلاً120lpi  یا به عبارت دیگر 120 خط دراینچ.